Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı ve Türkiye ile ikili ilişkileri CNN Türk’e değerlendiren Zelenski’nin açıklamalarından öne çıkan satır başları şu şekilde:
“Türk tarafına teşekkür ediyorum, ekiplerimize, şahsen Cumhurbaşkanı’na. Böyle kritik anlarda irtibat kurabilme imkanımızın olması çok önemli. Önemli hususlar görüşülüyor. Bugün görüşülen noktalardan biri de kış ve saldırılardı. Biliyorsunuz Rusya balistik saldırılarını sürdürüyor ve kış ayları yaklaşırken bu gerçekten de çok kritik öneme sahip oluyor. Sizin de ifade ettiğiniz gibi 24 Şubat’ta 5. yılına varacağız. Bu savaş bitmeli. Birleşmeliyiz, bu savaşın sıcak aşamasını en azından diplomasi aşamasına taşımalıyız. Bu noktada Türkiye’nin arabuluculuğunu umuyorum. Şahsen Cumhurbaşkanı ile olan ilişkilerimiz ve onun Trump ve Putin ile olan ilişkilerinin de faydalı olabileceğini düşünüyorum. Bugün yine üçlü formatta liderler görüşmesinin Türkiye’de gerçekleşmesi konuşuldu. Tabii Türkiye bunu başarabilirse biz bunu kabul eder ve sadece mutlu oluruz.
‘KARADENİZ KAPALI KALIRSA BÜYÜK SIKINTI ORTAYA ÇIKIYOR’
Savaşın başında çok fazla görüşüyorduk telefonda. Bunu basına açık ve kapalı şekilde yapıyorduk. 2022 senesinde Tahıl Koridoru’nu Rusya kilitlediğinde bu, gıda güvenliği açısından çok önemliydi. Karadeniz kapalı kalırsa, Ukrayna limanlarından gemiler hareket edemezse birçok ülke için gıda güvenliği tehlike altındaydı ve bu korkunç bir durumdu. Hürmüz Boğazı’ndaki enerji konusu da benzer şekilde şu an gündemde. Enerji üzerine bir pazarlık yapılıyor. Benzer şekilde gıda ürünleriyle alakalı da Karadeniz kapalı kalırsa bu büyük bir sıkıntı ortaya çıkarıyor.
O dönem Cumhurbaşkanı Erdoğan, Tahıl Koridoru Anlaşması’nın nihayete ulaşması noktasında başarılı olmuştu. Ukrayna ile Rusya arasında Karadeniz Tahıl Koridoru gerçekleşmişti. Orta Doğu, Afrika ve diğer ihtiyaç duyan birçok ülkeye Ukrayna’dan sevkiyatlar yapılmıştı. Onların hayatta kalmaları için bu çok kritik sevkiyatlardı.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İLE GÖRÜŞMEDE SEYRÜSEFER GÜVENLİĞİ GÜNDEME GELDİ
Bugün de benzer şekilde Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüştük. “Biz ilerlemeliyiz” dedik ve özellikle enerji alanındaki ateşkesin gerçekleşmesine ilişkin konuştuk. Çünkü enerji demek, hayat demek. İnsanların elektriğe erişimi olması çok önemli. Benzer şekilde yine gıda güvenliği üzerine konuştuk. Karadeniz’deki seyrüsefer ve ticaretin serbestleşmesine ilişkin güvenliğe nasıl ulaşacağımızı değerlendirdik. Bu noktada Karadeniz’in nasıl yeniden güvenli hale getirilebileceğini konuştuk. Bu, bütün tarafları ilgilendiren bir konu. Rusya’yı da Ukrayna’yı da ilgilendiriyor. Özellikle ihracat yapan ülkeleri ve bu ihracattan faydalanan ülkeleri ilgilendiriyor.
Hepimiz çok hızlı tepki vermeliyiz. Çünkü örneğin hâlihazırda saldırı altında olan Türkiye’ye ait üç gemi var. Bunların dışında bir de Yunan gemisi bulunuyor. Bunlar sürekli Ukrayna limanlarında bulunan ve aralıksız Rus saldırılarına maruz kalan gemiler. Biz tabii kurtarmak için konvoylar oluşturuyoruz ama Rusya bizim ekiplerimize de saldırıyor. Eğer bu gemiler batarsa mürettebat da ölecek.
Bu nedenle Karadeniz üzerinde bir koridorun açılması çok kıymetli ve bu koridorun güvenli bir şekilde sağlanması çok önemli. Tabii bunun kuralları olmalı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’la da görüştük. Bu kurallardan biri; örneğin Türk bayraklı veya başka bayraklı gemilerin Ukrayna limanlarına uğrayabilmesi ve Rusya’nın bunları vurmaması olmalıdır. Benzer şekilde Türk bayraklı gemiler Rus limanlarına girdiğinde Ukrayna da bu gemilere saldırmamalıdır. Ancak böyle asgari düzeyde bile olsa Karadeniz’de güvenliği sağlayabiliriz ve Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğini konuşabiliriz.
“DETAYLARI ANKARA’DA GÖRÜŞTÜK”
Detayları Ankara ile görüştük. Şahsen ben de ikili görüşmem sırasında Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a bunları ifade ettim. Şimdi ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu konuları Rus tarafıyla görüşeceğini biliyoruz. Hangi formatta, nasıl ve ne zaman yapılacağı elbette Cumhurbaşkanı’nın takdirine bağlı.
Birkaç tur oldu ve bunların bir kısmı Türkiye’de gerçekleşti. Başarıya ulaşıp ulaşmadığına ilişkin farklı yorumlar yapılabilir. Ancak Rus hapishanelerinden insanlarımız evlerine dönüyorsa, esir değişimi gerçekleşiyorsa bu zaten büyük bir başarıdır. Çünkü insanlar evlerine dönüyor, çocukları ve eşleri onlara kavuşuyor.
Türkiye’de gerçekleşen müzakereler bu konuda başarılıydı. Şu an Abu Dabi ile ilgili ABD’nin bir teklifi var. ABD, Rusya ve Ukrayna arasında üçlü teknik ekip görüşmesinin Abu Dabi’de yapılması öngörülüyor. Bunun kasım ayının ortalarına kadar gerçekleşmesini umuyoruz.
“ORTA DOĞU’DA YAŞANANLARI YAKINDAN TAKİP EDİYORUZ”
Şunu da ifade etmek isterim; biz Orta Doğu’da yaşananları da çok yakından takip ediyoruz. Savaş bazen duruyor gibi oluyor, ardından yeniden alevleniyor. Bu nedenle Abu Dabi’deki görüşmenin teknik ekiplerimiz açısından çok faydalı olacağını düşünüyoruz.
Bunlar paralel süreçler. Teknik ekiplerimiz görüşecek. Ancak liderler görüşmesini de olmazsa olmaz bir şart olarak görüyoruz. Teknik ekiplerin görüşebileceği konular bellidir. Bazıları ise liderler seviyesinde ele alınmalıdır.
AYRINTILAR GELİYOR…
